Euthanasie niet meer domein van arts  
Home > Thema's > Tussen begin en einde > Euthanasie > Euthanasie niet meer domein van arts
Ed Kenter en Han Wassenberg
13/4/11

Euthanasie niet meer domein van arts

Artsen hebben vorig jaar 2636 geval≠len van euthanasie en hulp bij zelfdoding gemeld, 13 procent meer dan het jaar ervoor. De oorzaak van de stijging is niet bekend; het kabinet laat er onderzoek naar doen.

In het verleden zijn al verschillen≠de mogelijkheden genoemd. Zo zou≠den artsen euthanasie steeds minder verzwijgen omdat zij minder de juridische gevolgen vrezen. Mogelijk speelt ook de toegenomen sociale controle op de werkvloer een rol. PatiŽntenzorg wordt steeds meer ge≠deeld, doordat artsen parttime wer≠ken en door de aanwezigheid van praktijkondersteuners binnen de ge≠zondheidscentra.

De vergrijzing kan niet de oorzaak zijn. Uit cijfers van het CBS blijkt dat het aantal sterfgevallen in de afgelo≠pen jaren minder toenam dan was voorspeld, terwijl het aantal meldin≠gen van euthanasie naar verhouding veel meer gestegen is.

Is het aantal meldingen van eutha≠nasie dan toegenomen door het va≠ker voorkomen van ziektes als kanker? Echter, vooral kanker als doodsoorzaak is in de afgelopen drie jaren relatief gelijk gebleven Deze factor kan de trend dus niet verklaren.

Hoewel harde cijfers ontbreken hebben wij een indruk wat er aan de hand zou kunnen zijn. Die indruk is dat patiŽnten zelf meer dan vroeger euthanasie ter sprake brengen en om uitvoering verzoeken, waardoor artsen vaker euthanasie uitvoeren en het ook vaker melden. Deze trend zou men kunnen verklaren door een vertraagde meningvorming onder patiŽnten, die naklinkt in het kiel≠zog van meningen van artsen.

In de afgelopen decennia is er veel veranderd in de opvattingen over euthanasie. In de jaren tachtig was de besluitvorming nagenoeg in handen van de artsen. Het was hun domein. Zij handelden uit compassie. In toe≠nemende mate rekenen patiŽnten -ook niet-patiŽnten, zoals de groep ĎUit vrije wilí - de beslissing over eu≠thanasie tot hun domein en willen zij zelf de knoop doorhakken.

De autonomie van de patiŽnt en het recht op zelfbeschikking heeft het mededogen naar de achtergrond gedrongen. Daarnaast hebben de art≠sen veel van hun domein uit handen gegeven aan de toetsingscommis≠sies. Dat was de prijs voor meer trans≠parantie.

Mogelijk honoreren artsen verzoe≠ken van patiŽnten en familie vaker, omdat euthanasie meer gemeen≠goed is geworden. In Nederland heerst een liberaal denkklimaat, waardoor ruimere opvattingen over euthanasie meer gehoor vinden dan in andere landen, Nieuwe referentie≠kaders komen daarbij tot stand, die weer richting geven aan nieuwe ver≠schuivingen.

Door onze ervaringen in de praktijk hebben wij sterk de indruk dat onder patiŽnten en artsen zoín normverschuiving gaande is. Men is het ondraaglijk lijden als criterium voor euthanasie voorbij. Het criteri≠um is opgerekt in de richting van Ďgebrek aan kwaliteit van levení.

PatiŽnten verzoeken eerder om euthanasie dan enkele decennia ge≠leden. Dat heeft te maken met angst voor controleverlies en angst voor het lijden. Het heeft ook te maken met de onomwonden directe om≠gangscultuur in Nederland.

Wij zien dat nogal eens terug in de mate van het lijden dat door patiŽn≠ten wordt ervaren op het moment van hun verzoek. Ook het lijden dat men vreest, wordt steeds meer als ondraaglijk ervaren. Vele patiŽnten willen dat onder geen enkele voor≠waarde meemaken. Daarnaast heb≠ben wij herhaaldelijk ervaren dat bij een verzoek om euthanasie, waarbij werd aangegeven dat er sprake is van Ďondraaglijk lijdení, een bijzondere datum van uitvoering werd gekozen, die nog ver weg was van de datum waarop het verzoek tot uitvoering werd gedaan.

In de dagelijkse medische praktijk zijn de grenzen van het ondraaglijk lijden vaag, boterzacht en oprekbaar. Het is voor de behandelend arts en voor de Scen-arts een kleine moei≠te om het lijden van de patiŽnt uit te vergroten tot ondraaglijke proporties en het daardoor geloofwaardig te maken voor de toetsingscommissie. Hierdoor ontstaat nog wel eens een Ďpapieren werkelijkheidí, die verschilt van de feitelijke situatie.

Behalve de dokter heeft de familie ook een uitgesproken mening Men vindt nogal eens dat ongemak en lijden direct geŽlimineerd moeten worden, De familie heeft veel mede≠lijden maar wil niet altijd mede-lijden. Daarin gaat men soms wel ver. Waarom moet iedereen zo lang wachten op de dood? De zieke hond en het spuitje worden daarbij aan de dokter als voorbeeld voorgehouden. Voor contemplatie is weinig plaats.

Het begrip ondraaglijk lijden als criterium bij euthanasie zou herijkt moeten worden. Men kan beter spre≠ken van ernstig lijden. Dat komt dichterbij de werkelijkheid van van≠daag.

Opmerkelijk is dat het aantal euthanasiemeldingen is toegeno≠men terwijl de kennis over palliatie≠ve geneeskunde onder behandelend artsen de laatste jaren sterk is verbe≠terd. Men zou verwachten dat er minder euthanasie zou plaatsvinden, omdat artsen meer te bieden hebben. De vraag is of behandelende artsen voldoende benadrukken dat hun palliatieve behandelingen in veel ge≠vallen voldoende kwaliteit van leven kunnen opleveren. Dat roept ook de vraag op welke overwegingen een rol spelen in de besluitvorming bij de behandelende arts zelf.

In de aanloop naar de wetgeving over euthanasie is veel gesproken over procedures en weinig over de motieven van een arts om euthana≠sie toe te passen. Artsen moeten er voor waken niet te snel mee te gaan in de legitimering van de zorgvuldigheidseisen. Zij zouden aan meer reflectie moeten doen over hun ei≠gen aandeel in de besluitvorming en meer nadruk moeten leggen op de mogelijkheden van palliatieve zorg en op het analyseren van angsten bij patiŽnten.

Ed Kenter en Han Wassenberg

De auteurs zijn beide huisarts en Scen-arts, stichting Steun en Consultatie bij Euthanasie in Nederland (advies aan andere artsen over vragen bij euthanasie). Bovenstaande bijdrage schreven zij voor de podiumpagina van Trouw op 18 september 2010.


Reactie plaatsen

Reglement

  • Alle reacties worden vůůr publicatie door de redactie beoordeeld. Wij behouden ons het recht voor reacties te weigeren of in te korten zonder opgaaf van redenen.
  • Een inzending mag maximaal 1000 tekens bevatten en moet goed leesbaar zijn.
  • Lees andere inzendingen zodat u in uw reactie niet in herhaling vervalt maar nieuwe argumenten geeft. De reactie moet inhoudelijk zijn en iets waardevols toevoegen aan het artikel. Dus bijvoorbeeld geen agressief taalgebruik.
Naam  
E-mailadres  
Plaats  
Uw reactie  
Gebruik maximaal 1000 tekens. U hebt nog 1000 tekens tekens.
Captcha  
   

Terug naar "Euthanasie" | Naar boven

Disclaimer
EnglishDeutschFrancaisEspanol